جذابيت هاي پنهان (E- LEARNING)
معايب آموزش الكترونيكي
در كنار جذابيت هايي كه اين تكنولوژي كم سن و سال دارد. قطعاً معايبي هم در يادگيري الكترونيكي موجود است. از جمله معايب اين روش آموزشي مي توان به موارد زير اشاره كرد:
ـ سختي يادگيري مباحثي كه نياز به توضيح دارند
ـ منظم نبودن برنامه آموزشي
ـ خود كفايي در امر يادگيري
ـ دور بودن از فضاي آموزش و بهره نبردن از حضور استاد و همكلاسي
ـ ارتباطات اجتماعي كمتر دانش آموزان و دانشجويان هنگام تحصيل
ـ عدم برابري در دسترسي به تكنولوژي هاي مورد نياز (اينترنت، كامپيوتر، تلفن و...) چه از لحاظ مشكلات اقتصادي خانواده ها و چه از لحاظ دور بودن از امكانات شهري
بزرگ ترين معضل آموزش الكترونيكي، حضور نيافتن داوطلب در اجتماع است كه منجر به بروز مشكلات اجتماعي زيادي در شخصيت او مي شود.
آموزش الكترونيكي در كنار نام امروزي كه دارد، مي تواند جذابيت هاي نيز براي امروزي ها داشته باشد. از جمله اين جذابيت ها مي توان به موارد زير اشاره كرد:
ـ صرفه جويي در وقت
ـ روش مطالعه انعطاف پذير
ـ سرعت مطالعه
ـ مزاياي كار گروهي در مطالعه online
ـ استفاده از تكنولوژي هاي جديد
ـ دسترسي به اطلاعات به روز
ـ آموزش در هر زمان و هر مكان
ـ استفاده همزماني از يك رشته يا درس
ـ كاهش هزينه يادگيري
ـ قابل دسترس بودن دانش و اطلاعات براي عموم مردم
البته مي توانيم بگوييم در اين روش آموزش ديگر معلمي و همكلاسي در كنار شما وجود ندارد و در نتيجه ديگر نيازي به تلاش براي جلب نظر معلم نسبت به باقي همكلاسي ها نداريد. برخي از كارشناسان هم مي گويند با استفاده از امكانات Multimedia مطالب بيشتري در ذهن مي مانند و نتيجه آموزش و يادگيري شما سريع مشخص مي شود.
E- LEARNING از چه زماني مطرح شد؟
ممكن است فكر كنيد آموزش الكترونيك يا همان E- LEARNING پديده اي مدرن و نوظهور باشد ولي بايد بگوييم كه آموزش از طريق ابزار و وسايل الكترونيك ايده اي است كه همزمان با ورود كامپيوتر به زندگي روزانه انسان مطرح شده است. در سال 1960 اولين آزمايش ها در زمينه استفاده از كامپيوتر براي آموزش انجام شد. در اين سال پاتريك ساپس و ريچارد سي اتكينسون كه هر دو پروفسور روان شناسي استنفورد بودند. آموزش دادن رياضي و خواندن و نوشتن به بچه هاي مدرسه ابتدايي با استفاده از كامپيوتر را آزمايش كردند. پس از موفقيت اين آزمايش ها، دانشگاه استنفورد برنامه هاي آموزش از طريق كامپيوتر را به راه انداخت. اين دانشگاه هنوز هم يكي از مراكز ارائه آموزش الكترونيك است.
اولين نظام هاي آموزش از راه دور در واقع چيزي نبود جز يك كپي از همان نظام آموزشي سنتي كه در آن يك كامپيوتر جايگزين معلم كلاس شده بود. در آن سيستم كامپيوتر وسيله اي براي منتقل كردن دانش به دانش آموزان و دانشجويان محسوب مي شد. اما در نظام هاي بعدي، كامپيوتر در واقع وسيله اي بود كه دانش آموزان را در فرايند يادگيري همراهي مي كرد.
در سال 1993 محققي به نام ويليام دي گراز يادي (williamD Graziadei) از يك سيستم آموزشي كه شامل ارائه دروس و تمرين و ارزيابي مبتني بر پست الكترونيك بود. صحبت كرد. او در سال 1997 مقاله اي منتشر كرد و درآن طرح يك سيستم آموزشي و مزاياي استفاده از اين سيستم را شرح داد. او در اين مقاله يك نظام آموزشي را طرح ريزي كرده بود كه كاملاً بر مبناي تكنولوژي بنا شده بود. او معتقد بود اين روش آموزش روش بسيار ساده و مقرون به صرفه اي است، زيرا هر كسي مي توانست از هر جا كه در آن تكنولوژي مربوطه وجود داشت، به آن دسترسي داشته باشد.
آموزش الكترونيكي از ابتدايي تا سيكل
در ايران يك دانش آموز دبستاني (سنش مهم نيست؛ از 6 تا 90 سال) راه هاي سختي را براي آموزش الكترونيكي بايد پشت سر بگذارد. بايد از نور چشمي ها به حساب بيايد و در مدارس خاصي كه مدارس هوشمند شده اند. درس بخواند يا بايد از راه اينترنت درس هايش را( مكمل هاي درسي ) دريافت كند؛ البته اگر پهناي باند اينترنتي كه در اختيار دارد اجازه دانلود مطالب درسي را به او بدهد. يكي ديگر از راه هاي آموزش الكترونيك اين دوره تحصيلي دل سپردن به شبكه آموزش است كه گهگاهي برنامه هايش به مباحث درسي دبستاني مي پردازد. آخرين گزينه آموزش الكترونيكي براي اين مقطع تحصيلي، نرم افزارهاي درسي اي است كه در سي دي ها و دي وي دي هايي ذخيره شده اند.
چه چيزي آموزش الكترونيكي را ضروري مي كند؟
هر چه زندگي انسان ها به سمت رشد و تعالي علم پيش مي رود، تمام ابعاد زندگي تحت تأثير اين رشد علم قرار مي گيرد. با ورود الكترونيك به زندگي ما انسان ها و تبديل زمان حاضر به عصر ارتباطات و فناوري اطلاعات قطعاً اين تكنولوژي به تمام زواياي زندگي مان نفوذ مي كند. استفاده از يخچال هايي با يخ ساز و آب سرد كن، لپ تاپ، تبلت، ايكس باكس،گوشي هاي موبايلي كه تمام امكانات رايانه را دارند و هزاران هزار شيء الكترونيكي همه نشان از تأثير تكنولوژي بر زندگي ما دارند. پس اين تكنولوژي چه بخواهيم و چه نخواهيم سبك زندگي مان را تغيير مي دهد و زماني که بتوانيم از راه دور كارهاي ضروري را انجام دهيم، به نظر مي رسد انسان عصر حاضر ترجيح دهد مانند گذشته خود را به سختي نيندازيم. فناوري اطلاعات همانند ديگر ابعاد زندگي بر آموزش نيز تأثيرگذار است. تنها كافي است كمي پذيراي تغيير و تكنولوژي باشيم. زندگي انسان عصر ارتباطات و فناوري اطلاعات مي طلبد كه با آموزش الكترونيكي تحصيل كند، نه اينكه با استفاده از تمام امكانات ديجيتالي باز هم راه سخت مدرسه و دانشگاه يا هر آموزشگاه ديگري را پيش بگيرد. پس اگر روزي خواستيم از عصر ارتباطات عقب نمانيم، يكي از ضروريات زندگي مان آموزش الكترونيكي خواهد بود. يكي ديگر از مواردي كه آموزش الكترونيكي را اين روزها ضرورتي از زندگي مي نامد، كمبود زمان است. كمبود زمان براي انسان نسل امروز به دليل سختي كار و رفت و آمد واقعيتي است كه نمي توان از آن فرار كرد. البته اين مورد بيشتر در حال كساني صدق مي كند كه قصد ادامه تحصيل يا فراگيري آموزش هاي فرعي را دارند و در زندگي دانش آموزان كمبود وقتي ديده نمي شود كه بر اساس آن آموزش الكترونيكي را ضروري بناميم. بر اساس اين علت هايي كه گفتيم آموزش الكترونيكي اين روزها ضرورت زندگي تحصيلي انسان هاست.
E- LEARNING فقط آموزش از راه دور نيست
ممكن است E- LEARNING براي شما تنها معناي«آموزش از راه دور» را داشته باشد اما بايد گفت كه سخت در اشتباهيد. اين روش آموزش، همراه با حضور تكنولوژي اطلاعات در زندگي روزمره، به وجود آمده و يك بخش آن وابسته به همين تكنولوژي اطلاعات است. بنابراين هر پيشرفتي در دنياي IT مي تواند روي اين سيستم آموزشي تأثير بگذارد. حتي اگر كمي تيزبين باشيم، مي توانيم ببينيم كه يكي از چيزهايي كه حضور تكنولوژي اطلاعات در آموزش را ضروري كرده است، خود تكنولوژي اطلاعات و پيشرفت آن است. پيشرفت تكنولوژي اطلاعات، منجر به انفجار اطلاعات شده است و پيشرفت دانش و فناوري، شغل هاي بسياري ايجاد كرده است كه براي داشتن چنين شغل هايي بايد دانش زيادي داشته باشيد كه دقيقاً به آن زمينه شغلي مرتبط باشد. بنابراين براي به دست آوردن چنين تخصصي بايد به شيوه مناسب آموزش ببينيد. از طرفي اشتغال انسان دنياي مدرن بيشتر از انسان هايي است كه يك قرن پيش از اين مي زيسته اند. بنابراين وقتي كه انسان مدرن در اختيار دارد،زماني محدود است.
به اين ترتيب آموزشي كه به يك انسان مدرن ارائه مي شود. بايد اين ويژگي ها را داشته باشد.
ـ در اين شيوه آموزش، انتقال دانش بايد سريع باشد.
ـ آموزش بايد سريع باشد و چيزي كه آموزش داده مي شود. دقيقاً همان چيزي باشد كه مورد نياز است.
ـ هزينه هاي آموزش بايد تا حد امكان پايين باشد.
براي دستيابي به اين اهداف در آموزش، ساده ترين راه استفاده از همان تكنولوژي اطلاعات است!
تأثير تازه ترين پيشرفت هاي تكنولوژيك در آموزش الكترونيك
يكي از پيشرفت هاي دنياي تكنولوژي اطلاعات ظهور web2.0 بوده است. web2.0 تعاريف متعددي دارد اما به طور كلي web2.0 وابسته به اين دو مفهوم است. خواندن و نوشتن در web( يا همان اينترنت) در اين تعريف بسيار پايه اي. web2.0 به معناي اين است كه هر كسي قادر باشد توليد محتوا كند و آن را از طريق اينترنت منتشر كند؛ مثلاً نوشتن وبلاگ، توليد و به اشتراك گذاري فايل هاي ويدئو، آپلود كردن عكس، نوشتن يكي از صفحه هاي ويكي پديا و ... كارهايي هستند كه امروزه هر كسي كه به اينترنت دسترسي داشته باشد، مي تواند انجام بدهد. نكته اصلي در web2.0 استفاده از ابزار و امكانات اينترنت براي ايجاد يك نوع ارتباط اجتماعي مجازي است. اين فعاليت مي تواند منجر به نوعي دانش مشاركتي شود؛ مثلاً وب سايت آمازون را در نظر بگيريد. كاربران اين سايت مي توانند به محصولاتي كه در اين سايت ارائه شده امتياز بدهند و نظرشان را درباره آن محصول، در صفحه مربوط به آن محصول بنويسند. حالا فرض كنيد شما مي خواهيد از آمازون چيزي بخريد، كافي است به صفحه محصول مورد نظرتان برويد و نظر كساني را كه پيش از شما از آن محصول استفاده كرده اند، بدانيد مثال مشهورتر در اين زمينه وب سايت ويكي پدياست. دانشي كه در سايت ويكي پديا ثبت شده است. حاصل نوشته هاي تعداد بسيار زيادي از كاربران آن در نقاط مختلف دنياست.
حالا بياييد ببينيم از web2.0 در زمينه آموزش چه استفاده اي مي تواند داشته باشد. به عنوان مثال فرض كنيد پنج نفر در يك دوره آموزش E- LEARNING ثبت نام كرده اند. آنها بايد با كمك يكديگر اين دوره آموزشي را بگذرانند. آنچه در پي مي آيد مواردي هستند كه نشان مي دهند web2.0 چه فايده هايي براي اين گروه كوچك مي تواند داشته باشد.
ـ هر كدام از اعضا مي تواند وب سايت هاي كاربردي را جست و جوكند، تك كند، نظر خودش را بنويسد و اين لينك ها را به كمك سرويس هايي مثل Yahoo My Web به اشتراك بگذارد. به اين ترتيب اين لينك ها در اختيار هر كدام از اعضاي گروه قرار مي گيرد و از هر كامپيوتري هم مي توان به اين لينك ها دسترسي داشت.
ـ گروه مي تواند به كمك يكي از سرويس هاي ميزبان وبلاگ، نتايج و پيشرفت هاي گروه را در يك وبلاگ ثبت كند به اين ترتيب تصميم گيري در مورد استراتژي هاي بعدي در مورد شيوه آموزش، آسان تر خواهد بود.
ـ اعضا مي توانند متني را در سايتي مثل ويكي پديا قرار بدهند و هر كدام از اعضا در صورت نياز آن متن را ويرايش كنند.
ـ اعضاي تيم مي توانند از يك سرويس خبر خوان استفاده كنند و با استفاده از لينك RSS صفحه هايي كه در وب سايت هاي مختلف ايجاد كرده اند، تغييرات اين صفحه ها را دنبال كنند.
منبع: نشريه دانستنيها ـ خرداد90
